Ana-Babaya Bağlanma İle Öznel İyi Oluş Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumunun Aracı Rolü

Müge Akbağ, Durmuş Ümmet Tam Metin: PDF

Öz

Bu araştırmada, genç yetişkinlerin ana-babaya bağlanmaları ile öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide temel ihtiyaçların doyumunun aracı rolünün test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul’daki devlet üniversitelerinin son sınıflarında öğrenimlerine devam eden ve mezun olup çalışmakta olan 365 (210 kadın, 155 erkek) genç yetişkin oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama aşamasında İhtiyaç Doyumu Ölçeği, Öznel İyi Oluş Ölçeği ve Ana-Babaya Bağlanma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Tekniği, Hiyerarşik Regresyon Analizi Tekniği ve Sobel Testi’nden yararlanılmıştır. Yapılan ön analizler, araştırmada ele alınan değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Regresyon analizi sonuçları, genç yetişkinlerin öznel iyi oluş düzeylerinin hem anne hem baba için algılanan ilgi / kontrol davranışı ve üç temel psikolojik ihtiyacın (özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma) doyumu değişkenleri tarafından anlamlı bir şekilde yordandığına işaret etmektedir. Aracı değişken analizi sonuçlarına göre ise, üç temel psikolojik ihtiyacın doyumunun annenin ilgi/kontrol davranışı ile genç yetişkinlerin öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide “kısmi aracı rolü”nün olduğu gözlenmiştir. Babalar için sözkonusu değişkenin “tam aracılık rolü” nün olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bu bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmış; ileride yapılacak araştırmalara ve uygulamada alan uzmanlarına yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: öz-belirleme kuramı, temel psikolojik ihtiyaçların doyumu, öznel iyi oluş, ana-babaya bağlanma, genç yetişkinlik.